Te pronk

Een kast is ook maar een kast, maar wie de digitale collectie van het Zuiderzeemuseum bekijkt komt er al snel achter dat de ene kast de andere kast niet is.

Er zijn boekenkasten, linnenkasten, kasten voor de administratie, kleine kasten en grote kasten, eenvoudige kasten en rijk bewerkte kasten en ze komen uit verschillende gebieden rond de Zuiderzee of van een van de Waddeneilanden.

De kast uit Molkwerum, die in 1836 is gemaakt, is bijzonder. Op een afstand een beetje een saaie kast. Maar dat is schijn. Wie de moeite neemt om eens goed naar de kast te kijken, en het bijbehorende verhaal te lezen, en dan nog eens gaat kijken, ziet vakmanschap.

Een kast van 190 jaar oud die bewaard is gebleven is op zich al bijzonder en dat de kast in de collectie van het Zuiderzeemuseum terecht is gekomen maakt dat iets van dat huishouden nog beschikbaar is. De kleuren lijken wat eentonig: wit en zwart, maar de schilder/timmerman wist er een mooie decoratie op te maken met allerlei tinten die sterk variëren, van wit en zwart tot licht en donkerder grijs. Niet alleen de voorkant is beschilderd ook de panelen aan de zijkant maken onderdeel uit van de voorstelling. De kast moet dan ook 'vrij' in een kamer hebben gestaan niet met een van de zijkanten pal tegen een muur of iets anders aan, waardoor die niet meer zichtbaar zouden zijn. Dat zegt direct iets over de bezitter of opdrachtgever; zo iemand moest ruimte hebben. In Molkwerum staan nog enkele 19de eeuwse huizen die daar geschikt voor zouden zijn.

De kast had, tot voor kort, een beetje een stoffig leven in het depot en dat was alles.

In 2025 kwam er al een lichtpuntje. Op een vraag welke objecten er geschikt konden zijn voor een opknapbeurt kwam de kast op de wensenlijst te staan. Met zo'n wensenlijst kan het museum de boer op. Inderdaad, je haalt iets uit de vergetelheid en biedt het actief aan om opgeknapt te worden. Dat is meer dan het stof van 190 jaar wegvegen. In die lange tijd vervagen kleuren, grijs wordt grauw, wit wordt smoezelig, en dan behoort het toch niet tot de topstukken om aan de bezoekers te laten zien.

(detail van een van de voorpanelen met initialen van schilder/ timmerman)

De wensenlijst kwam onder ogen van particulieren die affiniteit hebben met geschiedenis, met cultuur, maar ook, en in het bijzonder, met het Zuiderzeemuseum. Na enig beraadslagen werd er een knoop doorgehakt 'wij gaan dat project bekostigen'. En eigenlijk is dat veel leuker om te doen. Je denkt mee over een passend object, je volgt de vorderingen en je krijgt te horen wanneer het object klaar is om weer getoond te worden. Veel leuker, omdat het bij leven wordt gedaan. Met eigen ogen zien is veel directer dan een bedrag na te laten door middel van een erfenis aan dit museum.

Natuurlijk is het spannend hoe het resultaat zal zijn, en moet het liefde op het eerste gezicht zijn, of mag het een geleidelijk proces zijn; een band met een museum waar geschiedenis wordt gekoesterd groeit ook met de jaren. Een bestendige band is voor iedereen prettiger dan een eendagsvlieg. 

Kijk eens rond, ga eens na of dit binnen de eigen mogelijkheden past. En het verrassende is, u heeft uw eigen verhaal, al dan niet geanonimiseerd, en zo kreeg deze kast een mooie plek bij de nieuwe aanwinsten. 

Het Zuiderzeemuseum kan behulpzaam zijn bij het kiezen van een object uit de collectie, maar gaat graag het gesprek aan als u iets anders in gedachten heeft. 

zie ook: www.zuiderzeemuseum.nl/schenken-en-nalaten

bijdrage geplaatst: 8 september 2026

afbeelding kast voor restauratie: beeldbank Zuiderzeemuseum Enkhuizen

afbeelding kast in tentoonstellingsruimte: auteur

afbeelding detail deurpaneel: auteur