Vincent Erdin
De gemeente Kampen schrijft een brief aan de bestuurders van de gemeente Ambt Vollenhove met het volgende verzoek. Eigenlijk is het een bizar verzoek en de reden van dat verzoek zal wel nooit helemaal duidelijk worden.
Kampen vraagt aan Ambt Vollenhove of de lichamen van overleden kinderen die geen geld of bezittingen hebben ter aarde mogen worden besteld op de begraafplaats van Heetveld.
Waarschijnlijk knipper je dan toch even twee keer met de ogen om te kijken of je je niet hebt vergist maar het verzoek nog eens herlezen of het er echt staat. Het is werkelijk een niet alledaags en ook enigszins merkwaardig verzoek.
Waarom zou je juist deze bijzondere groep van kwetsbare inwoners zo ver weg de laatste rustplaats willen geven. Uit het oog uit het hart, waren er geen nabestaanden, ouders of verzorgers die zich toch nog over de overledenen zouden willen ontfermen. Waren ze al doorgehaald in het bevolkingsregister.
In het raadsverslag van de gemeente Ambt Vollenhove zijn het maar een paar zinnen, het verzoek staat zwart op wit en is in het openbaar besproken. Papier liegt niet en na zoveel jaar komt dit ogenschijnlijk kleine maar toch enigszins pijnlijke onderwerp aan het licht.
Heetveld is in de tijd van deze correspondentie niets meer dan een kleine boerenstreek met wat boerderijen en arbeiderswoningen. Er zullen wat dorpswinkeltjes zijn geweest en ook hier staat een dorpsschool, waarschijnlijk om dezelfde reden gebouwd als al eerder in een van de bijdragen op dit platform werd genoemd. De afstand van Nederland naar Blokzijl was te groot om dat iedere dag of in ieder geval zes dagen per week lopend af te leggen. Vanuit Heetveld was de dichtstbijzijnde school in Sint Jansklooster, kinderen moesten dus echt wel een uur lopen om op school te komen en ook weer een uur terug.
Het merkwaardige aan het verzoek van Kampen is evenwel het volgende. Is er een burgemeester of wethouder op reis gegaan naar Heetveld en bij Genemuiden met de veerboot de rivier over gestoken om eens in dit buurtje te gaan kijken. Of hebben zij die moeite niet eens genomen maar hooguit op een landkaart gekeken en gedacht dat Heetveld wel een geschikte plaats kon zijn om het probleem op te lossen.
Kampen had tot 1970 geen eigen begraafplaats. Pas in dat jaar kwam er een eigen begraafplaats. Tot die tijd werd en wordt er nog altijd gebruik gemaakt van de begraafplaats aan de Rondeweg in IJsselmuiden.
Historisch gezien is dit wel verklaarbaar. Kampen was een vestingstad, en nadat het begraven in de kerk niet meer mogelijk was, was er binnen de vesting geen ruimte voor een begraafplaats. Het landelijke IJsselmuiden was weliswaar een zelfstandige gemeente maar kennelijk bereid om tegen vergoeding ruimte aan te bieden.
Ruimtegebrek was zeker een punt van aandacht.
De reactie van Ambt Vollenhove was kort maar krachtig: Heetveld heeft geen begraafplaats. Ambt Vollenhove kon hiermee naar eer en geweten de correspondentie beëindigen en Kampen moest zelf maar naar een oplossing zoeken.
Voor een vervolg zouden de raadsnotulen van Kampen onderzocht moeten worden, of er een voorstel aan de raad wordt gedaan om de lichamen van overleden kinderen ergens ter aarde te bestellen. Hoe dan ook het blijft een beetje macaber onderwerp.
Op deze stèle staan de namen van twee jong overleden kinderen: Aaltje werd nauwelijks drie en een halve maand oud en Johan drie en een half jaar. Beiden zijn geboren in de gemeente Ambt Vollenhove en in Heetveld begraven. De oudste van de drie, Geesje is 91 jaar geworden.
In het Zuiderzeedorp staan bij de kapel uit Wieringen enkele stèles als herinnering aan bewoners die eens langs de oevers van de Zuiderzee leefden, woonden en werkten en er staat een graftrommel als ,zeer, bijzonder element van funerair erfgoed.
bijdrage geplaatst: 16 september 2026
afbeeldingen begraafplaats Heetveld: auteur