Corry Blok-Plas
Sam en Nicolaas Volten bij de AK 8 met een buurjongetje
Fort bij Spijkerboor, gelegen in West Beemster en onderdeel van de stelling van Amsterdam, deed in de eerste wereldoorlog dienst als gevangenis voor dienstweigeraars. Het was in die tijd en op die plaats dat Jacob Hendrik Volten Jaap Boeder ontmoette, beide jongens dienstweigeraar. Een ontmoeting met grote gevolgen voor de rest van het verhaal.
Het gevolg van de ontmoeting
De mannen raakten bevriend en na de oorlog nodigde Jaap Boeder Jacob Hendrik Volten, inwoner van Hoorn, uit bij zijn familie op Andijk Oost. Daar bezat de boerenfamilie Boeder – Kool – Kooyman aan weerszijden van de Knokkel veel agrarisch land. Dit liep door tot aan Bovenkarspel. Het was een gezellig bezoek. Van het een kwam het ander en in december 1924 trouwde Jacob Hendrik inmiddels 25 jaar oud met de zus van Jaap, Trijntje Boeder, dan 21 jaar oud. Zij kregen samen twee zonen, André en Nicolaas.
Boederland omstreeks 1900
Geen baas en geen knecht
Jacob Hendrik Volten, in de rest van het verhaal Sam genoemd, omdat iedereen op Andijk hem zo noemde, was geen geboren boer en hij hoefde niet op het land te werken. De familie bezat zoveel land dat de mannen het niet zelf hoefden te bewerken. Zij hielden zich bezig met hun hobby’s zoals, toneelspelen, muziek maken en, niet onbelangrijk, geld beleggen. Sam Volten was nogal anarchistisch ingesteld en koos voor de vrijheid; geen baas en geen knecht! Hij werd in navolging van zijn vader in Hoorn, sigarenmaker en daarnaast Zuiderzeevisser. Zo op het oog een wonderlijke combinatie, maar waarom ook niet? In de winter kon er niet altijd gevist worden, ook was er niet het hele jaar door aanvoer van tabaksbladeren en, Plato zei het al,: “Afwisseling geeft vreugd”. Sam speelde daarbij ook nog graag viool. Een veelzijdig man!
Sam Volten met zijn viool 
Een winkel en een boot
Op het land van zijn schoonfamilie had hij zijn eigen sigarenwinkeltje, gelegen naast kapper Weverink aan de Knokkel. Hier verkocht en maakte hij de sigaren. Op de foto hieronder staat het winkeltje afgebeeld met de tekst “Rookt Voltens Sigaren”. Zelf rookte hij ze uiteraard ook graag.
Zijn andere tak van “sport” beoefende hij eerst op de toen nog Zuiderzee. Zijn schoonfamilie Boeder bezat ook een stukje buitendijks land, gelegen tussen de Kathoek en de Fluithoek, waar nu ongeveer de spaarbekkens van de PWN liggen. Deze grond werd de Slibbert genoemd en hier graasden koeien van de familie. Maar Sam had gezien dat het een geschikte plek was om een boot aan te meren en het werd dan ook de ligplaats van zijn vlet de AK 8. Zoals op de foto boven het verhaal te zien is, is dit geen groot vissersschip, maar met een zeiltje en roeispanen toch zeer geschikt om mee te vissen, zonder hulp van een knecht! Hij gebruikte verschillende vismethodes; met fuiken, kistjes, staand wand en lijntjes. Uiteraard maakte hij de grote overgang mee van de zoute Zuiderzee naar het zoete IJsselmeerwater en paste zich noodgedwongen aan. De vangst bestaande uit haring, paling, bot, krabben en snoekbaars, afhankelijk van het seizoen, bracht hij met een transportfiets naar de afslag van Enkhuizen. Een deel van de paling rookte en at hij zelf ook graag!
De kinderen Volten
Voor de broertjes André (1925) en Nicolaas (1927) was de afsluiting van de Zuiderzee met de Afsluitdijk eveneens een grote gebeurtenis. De eb en vloed verdwenen van de Slibbert, waar zij graag speelden. Met een schepje in het slib dichtten zij hun eigen Afsluitdijk. (zie bovenstaande foto) Hoewel de jongens niet veel in leeftijd scheelden en zij opgroeiden in dezelfde omgeving, Andijk Oost, kozen ze ieder voor een heel andere richting. André zou zich ontwikkelen tot één van de bekendste naoorlogse Nederlandse kunstenaars. Lees over zijn leven: André Theo Aart Volten, beeldend kunstenaar. Nicolaas trad in de voetsporen van zijn vader en werd IJsselmeervisser. Vader Sam Volten overleed vrij jong in 1947 aan een ziekte.
André kwam als eerste in aanmerking om dienst te doen in Nederlands-Indië, de zgn. politionele acties. In navolging van zijn vader Sam, dienstweigeraar in de W.O. I, koos hij ervoor om op tijd te vluchten naar België. Nicolaas dacht de dans te ontspringen als kostwinner van het gezin, nadat zijn vader was overleden en zijn broer verdwenen, maar de burgemeester van Andijk dacht daar anders over. Samen met een aantal dorpsgenoten werd hij van zijn bed gelicht en richting Nederland-Indië gezonden. Hij was net getrouwd met Petronella Visser uit Venhuizen, dochter van de bekende streekroman schrijfster Jannetje Visser-Roosendaal. Zij verbleef tijdens de diensttijd van Nicolaas bij haar ouders in Venhuizen. Vandaar dat op zijn soldatenkist het adres van P. Visser in Venhuizen prijkt.
Nicolaas keerde in 1949 terug in Andijk, maar zou altijd de verschrikkingen die hij had meegemaakt bij zich dragen. Hij was een getekend man, maar zijn huwelijk was goed. Samen met Petronella kreeg hij zeven kinderen, waarvan de eerste jongen uiteraard Sam werd genoemd. Hij was tevreden met zijn gezin en de visserij, die hem uiteindelijk het leven kostte. In februari 1972 is hij verdronken tijdens het vissen. Hij was slechts 44 jaar.
Bron en foto’s: Greetje en Jenny Volten, dochters van Nicolaas en kleindochters van Sam.