Bovenlicht

Wie naar het bovenlicht van deze woning in Workum kijkt ziet daar toch wel een sterke verbondenheid in met stad en provincie. Een platbodem met zowel de vlag van de stad Workum als de vlag van de provincie.

De bewoner zal voor de kost met een platbodem hebben gevaren of had er een maar heeft die verpacht en zodoende kon hij aan de wal blijven. Een andere optie is dat iemand na het varend leven op de wal is gaan wonen. Het huis met dit bovenlicht staat niet in het zicht, je moet echt op ontdekkingstocht gaan om ook van de 'gebaande' wegen af te gaan en even in de andere straten te gaan kijken. Van de Noard naar de Dwarsnoard en dan naar de Trekwei en inderdaad daar staat de woning met dit bovenlicht.

Workum is wel een stad maar qua afmeting geen wereldstad, afstanden zijn goed te overbruggen. Helemaal van noord naar de sluis in zuid is dan wel een lekkere wandeling van een kilometer of vijf. 

In de collectie van het Zuiderzeemuseum zitten 49 afbeeldingen van een bovenlicht. Je zou het een afzonderlijk thema kunnen noemen, wat is de betekenis van die afbeeldingen, wat heeft de bewoner er ooit voor een bedoeling mee gehad.

In dit houten huis in Broek in Waterland zit een rijk bewerkt bovenlicht boven de voordeur die op zich al rijk bewerkt is met zes panelen en houtsnijwerk en boven de voordeur zit nog een versiering. Het kan niet op. Het is duidelijk hier woont een welgesteld iemand. Ook deze foto is van Jan Siebe Bouma, die het gebied rond de Zuiderzee, of IJsselmeer dat was het al in zijn werkzame tijd afspeurde naar bijzondere details.

Dit is zo'n detail waar hij bijtijds oog voor heeft gehad. 

 

Ook hier een rijk bewerkte voordeur in dit geval van een boerderij met bovenlicht. Bouma heeft helaas niet vastgelegd waar deze boerderij stond maar misschien nog steeds staat. De boerderij zal hoogstwaarschijnlijk in Noord Holland en dan mogelijk in West Friesland staan. Bijzonder aan deze boerderij is dat de begane grond van steen is en daarna een houten bovenverdieping.

De woning met bovenlicht in Broek in Waterland heeft Jan Siebe Bouma in 1942 vastgelegd, kennelijk had hij op dat moment nog voldoende bewegingsvrijheid om te kunnen reizen en voldoende materialen om zijn reis te kunnen documenteren zoals fotorolletjes en een camera. De foto van de voordeur in de boerderij wordt in de periode 1947-1954 gedateerd.

In een eerdere bijdrage ging het over 'groen en geel' zien en daar kwam de kleur groen die de een lelijk vindt maar iemand anders juist weer passend bij de streek aan de orde. Zowel het huis in Broek in Waterland als deze voordeur passen qua kleur in dat verhaal.

In het buitengebied van Steenwijkerwold staat een boerderij met een paard in het bovenlicht. Eigenlijk gaat daar net zo'n interessant verhaal achter schuil als bij de platbodem van Workum. De boer had zijn werkpaarden hard nodig in het boerenbedrijf. Met de komst van de tractor veranderde dat geheel en al maar zijn paarden wilde hij toch wel vastgelegd hebben, de betreffende boerderij is gebouwd voordat de mechanisatie zijn intrede deed.

bijdrage geplaatst: 30 september 2025

afbeeldingen: Collectie ZZM Enkhuizen

afbeelding Workum: auteur