Schokland

Eva Vriend publiceerde het boek: Het eiland van Anna Diender. Dat gaat over Schokland waar zij haar wortels heeft liggen. Anna heeft er zelf nooit gewoond maar alles ademt Schokland. In het Zuiderzeedorp is nu een van de Kamper huizen uit de wijk Brunnepe ingericht als het huis van Anna. Dat is naar het inzicht van medio 1920.

Zestig jaar eerder moest het eiland ontruimd worden, in 1859. De Rijksoverheid had in wijsheid besloten om niet langer tijd en geld te besteden aan de oeverbeschoeing van het eiland bij iedere zware storm sloeg er weer een stuk van het eiland weg. Op historische kaarten is te zien dat in de loop van enkele tientallen jaren een derde deel van het eiland was verdwenen. Bij de Middenbuurt is het eiland op zijn smalst. Tijdens een tentoonstelling in het Schathuijs was te zien hoe de Schokkers zich van buurtje naar buurtje begaven: over planken en langs de zeewering. Het 'Schokker' dansje was geboren en bezoekers van de expositie werden uitgenodigd om op een even brede plank dat ook eens te proberen. Enige behendigheid is wel vereist, een misstap betekende onherroepelijk een nat pak of op zijn minst natte voeten als de passant niet zo hoffelijk zou zijn om de ander stevig vast te houden. 

Maar aan al dat gewiebel en gedans kwam in het voorjaar van 1859 definitief een einde. De Schokkers moesten hun boeltje bij elkaar pakken en verhuizen. Het hele huis werd gedemonteerd en op het vissersschip een zeilboot meegenomen De meesten inwoners zijn naar Kampen (Brunnepe), Vollenhove en Volendam gegaan. Hierbij werd rekening gehouden met de kerkelijke voorkeur: Kampen had en heeft een grote Hervormde gemeenschap, Vollenhove en Volendam werden uitgekozen vanwege de aanwezige Rooms Katholieke parochie.

Op basis van het bericht in de krant werd een raadslid van de gemeente Kuinre op een idee gebracht. Waarom zou Kuinre, dat tenslotte aan de Zuiderzee ligt, niet als opvang gaan fungeren voor Schokkers?

Hij bracht zijn voorstel met redenen omkleed naar de raadsvergadering. Die redenen waren: een florerende bedrijfstak, voor Kuinre meer inwoners, groei van de plaatselijke economie door middel van onderhoud van de schepen afzet van de vis, en een regionaal effect naar de omliggende plaatsen. De plaatselijke bevolking zou zich kunnen voeden met goedkoop en gezond voedsel. Een volledige win win situatie dus.

 Het raadslid wilde behoorlijk voortvarend te werk gaan en stelde voor om een raadscommissie in te stellen en een werkbezoek aan Schokland te agenderen. Deze commissie zou onder de eilanders de belangstelling moeten peilen om naar Kuinre te verhuizen.

Deze kenningsmakingsreis is inderdaad gemaakt. Enkele weken later stuurt de schipper van de boot die de raadsleden gevaren heeft een rekening naar de gemeente voor een bedrag van 20,98 gulden. Waarschijnlijk was het wel een dag werken beetje afhankelijk van de wind of Schokland op dat moment goed te bezeilen was en idem voor de terugtocht.

Het hele plan was een tandje te hoog gegrepen voor de gemeente. Kuinre had geen enkele ervaring met de visserij er was geen infrastructuur aanwezig om de aangevoerde vis snel bij een visafslag en afzetmarkt te krijgen. Kuinre lag wat dat betreft redelijk geïsoleerd. Kampen, Vollenhove en Volendam hadden wat dat betreft betere papieren. Het zou interessant zijn om in de bevolkingsregisters van Kuinre na te gaan of er toch een Schokker is gaan wonen, dat zal hooguit een enkeling zijn geweest. De meesten gaven de voorkeur aan de andere drie genoemde plaatsen. De opvang daar ging niet helemaal van harte zoals uit de overlevering is gebleken.

bijdrage geplaatst: 25 november 2025

afbeeldingen: raadsnotulen gemeente Kuinre 1858