Corry Blok-Plas
Paulus Potter, de kunstschilder
Het meest indrukwekkende beeld is te vinden op het landje van Top, aan de voet van de Drommedaris. Daar zit al schilderend de jonge Paulus Potter in brons gegoten met aan de andere kant van het wandelpad zijn onderwerp, eveneens in brons: een moedergeit met jong. Het ziet er mooi uit en is niet over het hoofd te zien. Daarnaast is er ook nog een straat naar hem vernoemd en bestaat er een marmeren herdenkingsplaquette in de Westerkerk. Daarmee komt hij goed weg, in aanmerking nemend dat Paulus in 1625 in Enkhuizen werd geboren maar al op tweejarige leeftijd uit Enkhuizen vertrok. Hij overleed in Amsterdam op slechts 28-jarige leeftijd aan tbc maar liet toch wel zo’n honderdtal schilderijen achter. Hij schilderde voornamelijk dieren, waarvan de bekendste “de Stier" is. Waarom men bij het beeld in Enkhuizen voor een geit heeft gekozen, is mij niet bekend maar misschien werd een stier te groot en te duur geacht voor het landje van Top. In het stadhuis hang ook nog de “Zwijnejacht” van Potter.
Moedergeit met jong.
Jan Huygen van Linschoten en Lucas Janszoon Waghenaer
Zij zijn samen afgebeeld op de plaats waar de Van Linschotenstraat en de Wagenaarstraat samen komen en vlak achter de (Zuiderzee)muur. Het is een bescheiden monumentje van twee mannen met een wereldbol en een kaart. Het geheel doet wat modernistisch aan en de mannen zijn als zodanig niet herkenbaar als mannen van hun tijd.
Het standbeeld met rechts de oude Zuiderzeemuur en daarachter het Zuiderzeedorp.
De heren Van Linschoten (1563-1611) en Waghenaer (1597-1606) zijn min of meer tijdgenoten aan het begin van de Gouden Eeuw in de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden. In die tijd was Enkhuizen uitermate belangrijk als handelshaven. Er vertrokken vele schepen vanuit Enkhuizen over de wereldzeeën. Jan Huygen van Linschoten was koopman en ontdekkingsreiziger, geboren in Haarlem. Hij reisde veel, verbleef o.a. in Portugal, Indië en de Azoren en vestigde zich in 1592 in Enkhuizen. Hij schreef over zijn reizen en zijn belangrijkste werk is de Itinerario uit 1596, waarin hij de zeeroutes naar de Oost beschrijft. De Itinerario werd vertaald in het Engels, Frans, Duits en Latijn. In 1597 tot aan zijn dood was hij thesaurier en beheerde het geld van Enkhuizen. Een belangrijke functie en genoeg voor een straat en een beeld!
Lucas Janszoon Waghenaar, een geboren Enkhuizer, was stuurman en belangrijke cartograaf. Hij tekende de allereerste originele zeeatlas ter wereld: de “Spieghel der zeevaerdt”. Ook gaf hij les in zeevaartkunde.
Zowel Van Linschoten als Waghenaer waren belangrijke mannen in hun tijd en zij kenden elkaar. Ik weet niet of ze veel samen gevaren hebben en of ze dikke vrienden waren maar feit is dat ze in het standbeeld samen vereeuwigd zijn.
Paludanus, ook een tijdgenoot
Van Linschoten verzamelde tijdens zijn reizen veel zogenaamde rariteiten en dat had hij gemeen met tijdgenoot Paludanus, die hij een deel van zijn rariteiten schonk. Lees over Paludanus: Standbeelden in Enkhuizen 2.
Bron: Wikipedia en de Steevast uitgave 2025 van de Vereniging Oud Enkhuizen.
foto's: auteur