Verhaal

Geen aandacht en geen geld

Soms verdwijnt een gebeurtenis naar de achtergrond

groningen Vincent Erdin

Op een begraafplaats herinnert worden aan het verleden maar wat als dat verleden wordt uitgewist

durgerdam

Het is in januari 1849 een stevige winter en er is nauwelijks meer brood op de plank. Vissers kunnen niet uitvaren om op de Zuiderzee te kijken wat er nog wel aan vis gevangen kan worden. Een beetje halverwege de winter besluiten vissers dan maar op het ijs bot te gaan kloppen. Dat is op zich al een spannende bezigheid, een wak maken en dan met een lijntje proberen de vis naar je toe te krijgen. Maar als de winter bijna op het einde is en de temperatuur oploopt dan kan het hachelijke onderneming zijn om dat botkloppen te ver uit de kust te gaan doen. De natuurlijke reactie van ijs is dat het boven het vriespunt zal smelten.

En daar zit voor drie mannen, vader Klaas Bording en twee zoons Klaas en Jacob uit Durgerdam het grote ongeluk in een kleine hoek. Het stuk ijs waar zij op staan scheurt af en zo staan ze ineens op een ijsschots en voordat ze het echt in de gaten hebben drijven ze al weg, zeewaarts. Een pijnlijk avontuur volgt, een ware lijdensweg. Een barre zwerftocht over de Zuiderzee volgt en telkens als ze iets of iemand zien proberen ze contact te leggen. Maar dat loopt allemaal op niets uit. Pas op 27 januari tussen Blokzijl en Vollenhove is de redding nabij als ze opgemerkt worden door een visser die hen in Vollenhove aan land brengt. 

Dat ze alle drie nog in leven zijn mag een wonder heten maar zoon Klaas en vader Klaas overleven de barre tocht niet. Beiden worden begraven op de Algemene Begraafplaats aan de Voorst, nabij de haven van Vollenhove.

De reden om er op deze plaats opnieuw aandacht te geven aan dit noodlottige gebeuren is dat de gemeente Stad Vollenhove in maart 1905 vergadert en op de agenda staat ook het graf van de Klaas en Klaas Bording, dat graf is er dan al ruim vijftig jaar. De gemeente Stad Vollenhove wil echter geen geld beschikbaar stellen om het graf van deze Durgerdammer vissers te behouden. En zo verdwijnt het, ondanks het bijzondere verhaal van deze vissers.

Vele jaren later wordt het Zuiderzeemuseum opgericht en zoals bekend heeft de oprichter Siebe Jan Bouma altijd de bedoeling gehad om de sfeer en cultuur van het Zuiderzeegebied te bewaren. In Vollenhove wordt in de jaren zestig en zeventig een ruimtelijk plan opgesteld om het centrum op te knappen. In andere bewoordingen: er moet heel veel verdwijnen, hele straten zijn gedoemd gesloopt te worden en vooral de straten waar de vissers van Veno wonen. Vissersstraat, Vischmarkt, Aan Zee. Het Zuiderzeemuseum weet een aantal panden te verwerven om ze in een eigen straatje te plaatsen. In een van die panden dat Aan Zee heeft gestaan komt het verhaal van de Durgerdammer vissers weer tot leven.

durgerdam
Ook nu iets langer dan 175 jaar geleden maakt die indrukwekkende maar tegelijkertijd ijzingwekkende tocht van drie mannen op een los gescheurde ijsschots indruk. 

Niemand kan zich echt een voorstelling maken van wat dat moet zijn geweest, lijden onder de meest barre weersomstandigheden, denken dat je contact hebt maar dan toch weer voorbijgevaren worden.

Nog weer veel later zal Vollenhove de drie vissers in een monument bij de Haven vereeuwigen. Het verhaal van Klaas Bording, Klaas en Jacob hoort bij de visserij, de Zuiderzee en Vollenhove.

Een dezer dagen gaat het Zuiderzeedorp weer open voor een nieuw seizoen en ook dit verhaal laat de harde realiteit van het vissersbestaan zien. Niet altijd even leuk maar wel realistisch.   

Aardig detail van het huisje Aan Zee is dat het op deze afbeelding nog in Vollenhove staat voor de verplaatsing naar Enkhuizen. In het Zuiderzeedorp is het vrijwel op dezelfde manier weer opgebouwd alsof het weer aan de zee staat. 

aan zee

bijdrage geplaatst: 25 mart 2026

afbeelding raadsnotulen gemeente Stad Vollenhove; auteur

afbeelding huisje Aan Zee (zwart wit): Collectie Zuiderzeemusuem Enkhuizen

afbeelding huisje Aan Zee (kleur): auteur