Vincent Erdin
Het is opvallend dat je wel schaapjes kunt gaan tellen om in slaap te komen maar geen dolfijnen of andere dieren. Kennelijk heeft het schaap iets aandoenlijks in zich, ook iets onschuldigs. Wie zou kunnen bedenken waarom je bang moet zijn voor een schaap?
Een schaap staat symbool voor: onschuld, zachtmoedigheid en het is een kwetsbaar dier.
De beesten hebben iets wolligs, kijken een beetje lodderig uit hun ogen en hebben niets kwaads in de zin wat gevaar op zou kunnen leveren. Ze grazen een wei kaal of liggen op een lommerrijke plek in de schaduw als het te warm is zoals in deze dagen.
Dat grazen van een kudde schapen is in menig plaats weer te zien waar een gemeente aan ecologisch groenbeheer doet. Schapen worden als milieuvriendelijke grasmaaier ingezet om bermen met uitgebloeid fluitekruid en andere voorjaarsbloeiers weg te grazen. En dat doen ze met verve. Laat veertig schapen een paar dagen hun gang gaan en inderdaad van het fluitekruid is weinig meer over. Toegegeven een grasmaaier maakt er een gemillimeterd tapijtje van maar dit staat veel leuker. Bovendien hoe breng je natuur dichter bij kinderen.
In liedjes figureert het schaap ook:
'schaapje, schaapje heb je witte wol'
Bij Tresoar in Leeuwarden is een verhaaltje te horen: It skiep Elizabeth (zonder ondertiteling). Het schaap heeft hier een naam gekregen.
In de bijbel komen we verschillende schapen tegen:
een verloren schaap; de bokken en de schapen van elkaar scheiden, een afgedwaald schaap, een schaap dat ter slachting wordt geleid. Wie goed zoekt zal ze op vijftien plaatsen kunnen vinden.
Het lied van de herder is het meest bekend, alleen de herder wordt genoemd de dichter vergelijkt zich met iemand/ iets dat volkomen afhankelijk is van de herder. Een herder is het meest bekend in het verband van een schaapskudde.
Van geen enkel ander dier lees je dat het ter slachting wordt geleid, waarom juist dat schaap? Laat het zich zonder tegenstribbelen meevoeren zich niet bewust van wat er straks gaat gebeuren?
Een van de grootste leiders van de Israëlieten heeft meerdere jaren de schaapskudden van zijn schoonvader gehoed, vaak in eenzaamheid dolend door lege streken.
In het sprookje is het een wolf die zich in schaapskleren hult. Dat zoiets verkeerd afloopt zou je op mijlen afstand aan kunnen zien komen. Maar een kind op de proef stellen gaat ook voor een sprookje wel heel erg ver.
Dat een wolf in het sprookje redelijk schrander is komt naar voren als de wolf zich omkleed en de vacht van een schaap aantrekt, daarmee kan hij zich wat makkelijker tussen een kudde bewegen om vervolgens het ene na het andere schaap te grazen te nemen. Sinds een jaar of wat is dit weer realiteit in Nederland. Niet dat een wolf een verkleedpartijtje uit hoeft te voeren en jagen is er ook niet echt bij. De schapen staan hapklaar klaar.
Dat zo'n kudde de stuipen op het lijf gejaagd wordt is wel duidelijk als een schaap op de vlucht slaat en pas enkele kilometers verder wordt teruggevonden of pardoes een sloot is ingelopen.
De kudde moeflons op de Hoge Veluwe was redelijk snel gedecimeerd, terwijl een moeflon toch een terreinbeheerder is om er voor te zorgen dat de hei jaarlijks kan blijven bloeien.
De schapen in het Zuiderzeedorp hebben het wat dat betreft vrij eenvoudig, geen wolf die het in zijn kop zal halen om daar een slag te slaan. De wolf komt van de koude kermis thuis.
Op de afbeeldingen zijn verschillende soorten schapen te zien, nog niet eens een handvol van de 32 rassen die binnenkort in Ermelo te zien zullen zijn. Maar het is wel duidelijk dat Nederland een schaapminnend land moet zijn geweest. Schaap en geit waren ooit de 'koe' van de armelui. Schaap en geit gaven melk, wol en vlees als het dier geslacht werd.
Of al deze aspecten aan de orde komen bij de komende wol expositie in het Schathuijs is afwachten.
bijdrage geplaatst: 29 mei 2026
afbeeldingen: auteur (nb. de afbeelding bovenaan ziet er ingewikkelder uit dan het is maar er staat een Jacobsschaap in het midden met een mooie hoornconfiguratie van vier horens, rechts staat een schaap en links ligt een schaap. Een Jacobsschaap kan zelfs zes horens hebben. De schapen komen van de Hebriden een eilandengroep ten westen van Schotland).