Vincent Erdin
Voor bewoners van de panden in het Zuiderzeedorp was het hoogst ongebruikelijk om veel verder te reizen dan de dichtstbijzijnde grotere plaats.
Voor Zoutkamp was dat misschien de stad Groningen, voor de vissers van Paesens en Moddergat is dat Dokkum. Voor de inwoners van West Friesland de markt in Hoorn. Het was zo'n honderd jaar geleden goed mogelijk om met een lokale tramlijn naar Groningen of Dokkum te reizen. In West Friesland ligt de tramlijn er nog steeds en wordt met regelmaat gebruikt: Hoorn - Medemblik. Maar zou iemand er behoefte aan hebben gehad om vanuit Medemblik naar Amsterdam te gaan, eerst met de tram naar Hoorn en dan met de trein naar Amsterdam.
Heden ten dage gaan veel meer mensen dagelijks als forens op reis en soms ook over langere afstanden met meerdere uren reistijd tot gevolg. Studenten idem dito: wonen in de ene plaats en studeren elders, gedreven door een tekort aan kamers is dat de meest haalbare oplossing.
De NS doet er nog een schepje boven op. Het was al heel gebruikelijk om rechtstreeks vanuit Limburg naar Enkhuizen te kunnen reizen. En in het begin dat die lange afstandstrein ging rijden was dat ook merkbaar, er waren meer Brabanders en Limburgers die het Zuiderzeemuseum wisten te vinden. Instappen en zien waar je uiteindelijk terecht komt. Noord-Holland is toch een relatief onbekend gebied als je dagelijkse leefomgeving in Limburg ligt.
Overdag gaat die verbinding ieder half uur van Enkhuizen naar Heerlen en 's avonds naar Maastricht. Maar plotsklaps was er een hele andere hoek van het land waar het Zuiderzeemuseum de pijlen op had gericht. Drie dagen lang konden de Zeeuwen linea recta van Vlissingen naar Enkhuizen reizen.
De oorzaak waren de vele werkzaamheden her en der waardoor treindiensten omgeleid moesten worden in zo'n geval ontstaan de meest wonderlijke bestemmingen in dit geval Enkhuizen - Zeeland. Dat die verbinding dan maar drie dagen blijft bestaan is een beetje aan de korte kant om er een hele pr actie op los te laten.
Het zou honderd jaar geleden volstrekt ondenkbaar zijn dat de tram van Vollenhove ineens naar Steenwijk zou gaan rijden in plaats van naar Zwolle of van Medemblik naar Alkmaar in plaats van Hoorn.
Een tramdienst moet al beschikken over een fijnmazig tramnet om een tramdienst tijdelijk om te leiden en mogelijk was er sprake van concurrentie waardoor dat minder vanzelfsprekend zou zijn geweest.
Hoe dan ook NS heeft daar sinds de fusie van 1937 geen last meer van, HIJSM en SS gingen op in NS en daarmee ontstond een landelijk dekkend spoorwegnet.
En wie vanuit Enkhuizen verder wil reizen dan Heerlen of Maastricht zal onderweg ergens over moeten stappen. Ook in Nederland valt nog veel te ontdekken. De sfeer van het Zuiderzeegebied opsnuiven kan echter alleen in Enkhuizen, kijk naar de panden, luister naar de verhalen, vaar mee op de TX 11 of eet een vers gerookt visje.
bijdrage geplaatst: 22 juli 2026
afbeeldingen: auteur