Verhaal

Urkerdag

20130907_151629.jpg Corry Blok-Plas

Een dag voor en door Urkers.

meisjes op de boot.jpg

 

Zaterdag 18 mei is op Urk de 41ste Urkerdag gehouden. Dit is een dag voornamelijk voor en door Urkers. Er komen natuurlijk altijd wel wat mensen van buiten Urk op af, mensen van de wal zoals ze dat op Urk noemen, maar het is zeker niet de bedoeling dat het een groot toeristisch spektakel wordt.

In de jaren zestig en zeventig van de vorige eeuw raakte het dragen van klederdracht ook op Urk uit de mode. Een enkeling droeg het nog bij speciale gelegenheden, zoals bij een trouwerij, en ook op zondag in de kerk zag men nog wel met name ouderen in Urker dracht verschijnen maar uit het dagelijkse straatbeeld was het vrijwel verdwenen. De dames Afke Korten en Greetje Leystra zagen dat met lede ogen aan en bedachten begin jaren tachtig de Urkerdag met als belangrijkste doel de promotie en het behoud van de Urker dracht.

Besloten werd om deze dag ieder jaar te organiseren op de zaterdag voor Pinksteren. Op deze dag keerden namelijk vroeger alle Urker meisjes, die aan de wal dienden bij rijke families in Amsterdam en de Zaanstreek, naar het eiland terug om “Pienster” thuis met de familie te door te brengen. De reis ging per trein naar Enkhuizen en het laatste stuk uiteraard met de boot. Om dit te gedenken vaart ieder jaar de Urker boot uit met aan boord alleen vrouwen en meisjes in Urker klederdracht. Na een klein rondje buiten, keert de boot terug in de haven, waar op de kant de mannen zich hebben verzameld om de dames welkom te heten. De foto boven het verhaal getuigt hiervan.

Het begon allemaal in ’t klein met het uitstallen van wat netten en andere vissers attributen, zoals een rookton, en wat mensen in Urker dracht, maar is in de loop der jaren uitgegroeid tot een dagvullend programma, waar heel veel Urkers in klederdracht actief aan meedoen. Klein en groot, oud en jong, man en vrouw, complete gezinnen nemen ’s ochtends enthousiast de moeite om zich met zorg in de Urker dracht te steken. Lees ook Urker klederdracht

familie v.d. Berg 2024 zonder aanhang.jpg

Het gezin van Michiel en Hermina van de Berg.

combi.jpg

Drie zussen en de kleintjes hebben een ernstig gesprek zo te zien.

Er worden veel activiteiten georganiseerd, die verband hebben met de Urker cultuur. Oude gebruiken en ambachten, zoals spinnen en touw-, zeil- , netten- en klompenmaken zijn te zien, maar braderieachtige toestanden worden vermeden. Ook is er een boezel- en spuulplein en dit alles begeleid door muziek en zang. Voor de inwendige mens worden echte Urker lekkernijen bereid, zoals dikkoek, koolmoes en skommeldrok (dropwater)  en natuurlijk gebakken en gerookte vis.

Een hoogtepunt van de middag is de kappewagenoptocht, waar de kinderen hun, soms ouderwetse, kinderwagens met kap kunnen showen. In de wagens mooie poppen maar ook vaak echte baby’s. Kinderen en baby’s zijn belangrijk en talrijk op Urk. In 2023 was 43 procent van de inwoners van Urk jonger dan 25 jaar tegenover 27 procent in het heel Nederland. Lees ook Waar komen de Urker kindertjes vandaan?

kappewagens.jpg

Een kappewagen met pop en een met een echte grote baby!

Inmiddels is de Urkerdag op de zaterdag voor Pinksteren een niet meer weg te denken Urker aangelegenheid, die er zeker toe heeft bijgedragen dat de klederdracht op Urk niet definitief verloren is gegaan. De organisatie kan, mede dankzij het goede weer, terugzien op een geslaagde 41ste editie. Waarschijnlijk door het succes van de tv-serie over Urk, waren er dit jaar ook veel toeristen op de Urkerdag afgekomen.

Foto’s: uit Urkerland en archief Hermina van de Berg